Yüzde Nedir?
Yüzde, bir bütünün yüzde birlik (1/100) dilimlerini ifade eden matematiksel kavramdır. Günlük hayatta indirimlerden vergi oranlarına, faiz hesaplamalarından maaş zamlarına kadar pek çok alanda yüzde hesaplama kullanılır.
Temel Yüzde Formülleri
| İşlem | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Bir sayının yüzdesi | Sayı × (Yüzde / 100) | 500 × 0,20 = 100 |
| Yüzde artış | Sayı × (1 + Yüzde/100) | 500 × 1,20 = 600 |
| Yüzde azalış | Sayı × (1 - Yüzde/100) | 500 × 0,80 = 400 |
| İki sayı arası yüzde fark | ((Yeni-Eski)/Eski) × 100 | (600-500)/500 × 100 = %20 |
| Yüzde kaçı | (Parça/Bütün) × 100 | 150/500 × 100 = %30 |
Maaş Zammı Hesaplama
Mevcut brüt maaş 40.000 TL ve %25 zam yapıldı:
- Yeni brüt: 40.000 × 1,25 = 50.000 TL
- Zam tutarı: 10.000 TL
Dikkat: Brüt maaşa %25 zam yapıldığında net maaş %25 artmaz! SGK primleri ve vergi dilimi değiştiği için net etki farklıdır. Doğru sonuç için bordro hesaplaması yapılmalıdır.
Ardışık İki Zam
Ocak ve Temmuz zamları üst üste çarpılır, toplanmaz:
- Başlangıç: 30.000 TL
- Ocak %15 zam: 30.000 × 1,15 = 34.500 TL
- Temmuz %10 zam: 34.500 × 1,10 = 37.950 TL
- Toplam artış: %26,5 (%25 değil!)
KDV Hesaplama
KDV Dahil Fiyattan KDV Hariç Bulma
KDV dahil 2.400 TL, KDV oranı %20:
KDV Hariç = 2.400 / 1,20 = 2.000 TL
KDV Tutarı = 400 TL
KDV Hariç Fiyata KDV Ekleme
KDV hariç 1.500 TL, KDV %10:
KDV Dahil = 1.500 × 1,10 = 1.650 TL
İndirim Yüzdesi Hesaplama
Orijinal fiyat 800 TL, indirimli fiyat 600 TL:
İndirim Oranı = ((800 - 600) / 800) × 100 = %25
Faiz ve Kâr Marjı
100.000 TL anaparaya yıllık %30 basit faiz: Faiz = 30.000 TL, Toplam = 130.000 TL
Alış 500 TL, satış 750 TL: Kâr Marjı = %50
Bordro Kesinti Oranları (2026)
| Kalem | İşçi | İşveren |
|---|---|---|
| SGK Primi | %14 | %19,50 |
| İşsizlik Sigortası | %1 | %2 |
| KVSK | — | %2,25 |
| Damga Vergisi | ‰7,59 | — |
| BES (Otomatik) | %3 | — |
Sıkça Sorulan Sorular
İki zam yüzdesi neden toplanmaz?
Ardışık yüzde işlemleri çarpılır. İkinci zam artmış tutar üzerinden hesaplanır. %10 + %20 zam = 1,10 × 1,20 = 1,32 yani %32 toplam artış.
Yüzde hesaplama tersten nasıl yapılır?
Orijinal = Sonuç / (1 + Oran/100). Örnek: %20 zam sonrası 60.000 TL ise orijinal = 60.000 / 1,20 = 50.000 TL.
SGK kesintisi netten mi brütten mi hesaplanır?
SGK primi brüt ücret üzerinden hesaplanır. Örnek: 33.030 TL brüt × %14 = 4.624,20 TL.
Gelir vergisi yüzdesi neden aydan aya değişir?
Gelir vergisi kümülatif matrah üzerinden artan oranlı hesaplanır. Yıl başında %15 dilimindeyken yıl sonunda %20 veya %27 dilimine geçilebilir.
Bordro hesaplamanızı hemen yapın
Bu makalede anlatılan tüm hesaplamaları otomatik olarak yapabilirsiniz.